Hoe zorg je ervoor dat duizenden zorgmedewerkers daadwerkelijk invloed hebben op beleid en besluitvorming? Voor zorgorganisatie Careyn was dat een belangrijke vraag. Met ondersteuning vanuit de subsidieregeling Veerkracht en Zeggenschap ontwikkelde de organisatie een nieuwe structuur waarmee zorgprofessionals beter vertegenwoordigd zijn en hun kennis en ervaring beter kunnen inbrengen.
Careyn is een grote VVT-organisatie voor verpleeghuiszorg, thuiszorg en revalidatiezorg. Dagelijks zetten duizenden medewerkers zich in voor cliënten die ondersteuning of intensieve zorg nodig hebben. Juist omdat de organisatie zo groot is, bleek het een uitdaging om de stem van zorgprofessionals goed te organiseren.
Van kleine adviesraad naar brede vertegenwoordiging
Voorheen werkte Careyn met een professionele adviesraad waarin zeven zorgverleners de belangen van collega's vertegenwoordigden. In de praktijk bleek dat onvoldoende. “De vraagstukken waren te divers en de groep was te klein om alle verschillende beroepsgroepen goed te vertegenwoordigen,” vertelt Irma de Hoop, verpleegkundig specialist en regiebehandelaar bij Careyn. “Daarnaast merkten we dat we onvoldoende zicht hadden op wat er leefde onder onze achterban.”
Met behulp van de subsidie werd daarom een nieuwe structuur opgezet. Er kwamen afzonderlijke platforms voor zorg, welzijn, paramedici en medisch-gedragswetenschappelijke professionals. Elk platform kreeg een eigen bestuur. De voorzitters vormen samen een Professionele Adviescommissie die regelmatig in gesprek gaat met de Raad van Bestuur over zorginhoudelijke onderwerpen.
De subsidie maakte het mogelijk om deze nieuwe structuur zorgvuldig op te bouwen. Er werd tijd geïnvesteerd in het organiseren van de achterban, het opstellen van reglementen en het vastleggen van rollen, verantwoordelijkheden en bevoegdheden.
Beeld: © Careyn
Praktische verbeteringen vanuit de werkvloer
De nieuwe overlegstructuur levert inmiddels concrete resultaten op. Medewerkers weten beter waar zij terechtkunnen met vragen, zorgen en ideeën. Die signalen worden vervolgens gebundeld en besproken met bestuur en management. Een voorbeeld is de invoering van het programma ‘Leven in vrijheid’, waarbij de deur van verpleeghuizen - ook waar cliënten met dementie verblijven - in principe open moeten staan. Dat riep bij zorgmedewerkers veel vragen op over verantwoordelijkheden en veiligheid.
Via de platforms werden deze vragen verzameld en besproken. Hierdoor kreeg het bestuur beter inzicht in wat medewerkers nodig hadden om met vertrouwen volgens de nieuwe werkwijze te kunnen werken. Daarnaast hopen ze op die manier vooral de kennis te bundelen, zodat zorgprofessionals daar gezamenlijk gebruik van kunnen maken.
Ook bij een omvangrijke herziening van de lijst met voorbehouden handelingen speelde de professionele zeggenschap een belangrijke rol. Die lijst bepaalt welke medische handelingen medewerkers mogen uitvoeren. Volgens de zorgmedewerkers was de bestaande lijst onnodig ingewikkeld geworden en sloot deze niet altijd aan bij de praktijk.
“Wij vonden dat er meer gekeken moest worden naar wat zorgverleners daadwerkelijk kunnen en waar zij bekwaam in zijn, in plaats van alleen naar hun functieniveau of het meest recente opleidingscurriculum.” De aangepaste lijst biedt meer duidelijkheid voor medewerkers en moet uiteindelijk ook leiden tot efficiëntere zorgverlening.
Direct merkbaar voor cliënten
Hoewel de subsidie gericht is op zorgprofessionals, profiteren cliënten uiteindelijk ook van de verbeteringen. Dat blijkt bijvoorbeeld uit situaties waarin medewerkers door strikte regels bepaalde handelingen niet meer mochten uitvoeren, terwijl zij daar jarenlang ervaring mee hadden. Daardoor moesten cliënten soms wachten op een andere zorgverlener, terwijl de aanwezige medewerker de handeling prima kon verrichten.
Door beter aan te sluiten bij de aanwezige kennis en competenties van zorgprofessionals kunnen onnodige vertragingen worden voorkomen. Dit verbetert zowel de kwaliteit als de continuïteit van de zorg.
Gehoord en gezien worden
Volgens Irma gaat professionele zeggenschap niet alleen over procedures of overlegstructuren. Het gaat ook over hoe medewerkers hun positie binnen de organisatie ervaren.
Die ervaring is belangrijk voor werkplezier, betrokkenheid en het behoud van medewerkers. Daarom gaan vertegenwoordigers van de platforms ook in gesprek met managementteams om aandacht te vragen voor het belang van professionele zeggenschap in de dagelijkse praktijk.
"Echte zeggenschap zit niet alleen in concrete besluiten. Het gaat er ook om dat mensen zich gehoord en gezien voelen."
Zonder subsidie was de ontwikkeling veel langzamer gegaan
Irma is ervan overtuigd dat de nieuwe structuur zonder financiële ondersteuning moeilijk van de grond was gekomen. “Dan waren we waarschijnlijk nog steeds met een klein groepje bezig geweest om duizenden zorgmedewerkers te vertegenwoordigen. Daar is de organisatie simpelweg te groot voor.” Ze is er wel van overtuigd dat ze alsnog manmoedige pogingen hadden gedaan om het toch voor elkaar te krijgen.
De subsidie zorgde ervoor dat er ruimte was om een organisatievorm op te zetten die ook op langere termijn kan bijdragen aan professionele zeggenschap. Toch is er volgens Irma ook ruimte voor verbetering wat betreft het aanvraagproces voor de subsidie: “Het is natuurlijk heel fijn dat de subsidie er was, maar ik ben twee dagen bezig geweest met het verzamelen van alle handtekeningen voor de formulieren. Dat proces moet beter kunnen.”
Investeren in kennis van de werkvloer
Volgens Irma is het belangrijk dat regelingen zoals Veerkracht en Zeggenschap blijven bestaan. De waardevolle kennis en ervaring van zorgprofessionals uit de praktijk worden niet altijd meegenomen in beleid en besluitvorming. De organisatie ziet dagelijks hoe medewerkers oplossingen aandragen die direct aansluiten bij de behoeften van cliënten. Door hun kennis en ervaring mee te nemen, kunnen keuzes beter aansluiten bij de praktijk. “De zorgverleners op de werkvloer weten vaak als geen ander wat cliënten nodig hebben. Het is belangrijk dat die kennis een plek krijgt in de besluitvorming.”
Met de nieuwe platforms heeft Careyn een belangrijke stap gezet om die stem beter te organiseren en gehoord te laten worden. Daarmee draagt de subsidie niet alleen bij aan meer zeggenschap voor zorgprofessionals, maar uiteindelijk ook aan betere zorg voor cliënten.