Leerlingendaling voortgezet onderwijs

Demografische ontwikkelingen en verstedelijking zorgen er op sommige plekken in Nederland voor dat steeds minder leerlingen instromen in het voortgezet onderwijs (vo). Deze leerlingendaling zet de bereikbaarheid van de passende school en de betaalbaarheid van het voortgezet onderwijs in grote delen van Nederland onder druk.

De grootste leerlingendaling moet nog komen. Om die het hoofd te bieden, moeten besturen anticiperen en de organisatie van hun scholen aanpassen aan die verwachtingen. Besturen in een regio zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor een goed en adequaat onderwijsaanbod en zullen moeten samenwerken om dat te bereiken. In diverse regio’s hebben schoolbesturen al laten zien dat er mooie oplossingen mogelijk zijn door goed samen te werken en elkaars kunde en capaciteit te benutten.

Om de samenwerking te stimuleren is gekozen voor een subsidieregeling. De regeling bestaat uit twee delen:

  • Subsidie voor de planvorming. Hiervoor is maximaal € 2,3 miljoen beschikbaar en de aanvraag kon worden ingediend van 8 tot en met 22 juni 2020.
  • Subsidie voor het uitvoeren van een regionaal plan leerlingendaling. Hiervoor is maximaal € 22,7 miljoen beschikbaar en de aanvraag kan worden ingediend van 15 december tot en met 31 januari 2021.

Aanvraagcriteria

Om een aanvraag te kunnen doen voor een subsidie in fase 2 om een regionaal plan in te dienen, moet u aan de volgende criteria voldoen:

  • De regio moet bestaan uit een geografisch aaneengesloten gebied waarbij de gemeentegrenzen bepalend zijn.
  • Op de deelnemende vestigingen van scholen of scholengemeenschappen staat per gemeente ten minste 60% van alle leerlingen ingeschreven die op het grondgebied van die gemeente voortgezet onderwijs volgen.
  • Ten minste 65% van de bevoegde gezagsorganen met één of meerdere vestigingen van scholen of scholengemeenschappen binnen die gemeente is bij de samenwerking betrokken.
  • Het krimppercentage van het aantal leerlingen in dat gebied moet in 5 opeenvolgende jaren minimaal 10% bedragen.

De samenwerkende partijen bepalen zelf het gebied van de regio. Belangrijk daarbij is dat de deelnemende gemeenten aaneengesloten zijn. Zie bijvoorbeeld de kaart met gemeentegrenzen. Voor de provincie Zeeland geldt dat de gemeenten op verschillende eilanden mogen liggen. Zo kunnen bijvoorbeeld Terneuzen en Borsele samen een regio vormen. Neem in geval van twijfel contact met ons op.

Besturen met scholen of vestigingen in verschillende regio’s kunnen aan meerdere aanvragen deelnemen. Per regio kan er echter maar één aanvraag worden ingediend. Ook mogen regio's elkaar niet overlappen. Naast de vo-schoolbesturen in de regio doen bij voorkeur ook andere partijen mee zoals po- en mbo-besturen, kinderopvanginstellingen, provincie en gemeenten, regionale transfercentra en bedrijven.

Het in te dienen plan moet de volgende elementen bevatten:

  • Een regiovisie, met een aanpak voor de leerlingendaling.
  • Een activiteitenplan met concrete activiteiten, wie die gaat ondernemen en het plan moet zijn voorzien van meetbare mijlpalen.
  • Een door alle partijen ondertekende samenwerkingsovereenkomst, waarin zij verklaren dat ze deelnemen aan de regionale samenwerking en dat de penvoerder gemachtigd is om hen te vertegenwoordigen. Ook verklaren ze dat alle gegevens die nodig zijn voor de verantwoording op verzoek aan de penvoerder zullen worden verstrekt.
  • Een meerjarenbegroting, die aansluit op het activiteitenplan.

Voor al deze documenten geldt dat ze moeten voldoen aan de criteria opgenomen in bijlage 1 van de regeling. U kunt formats bekijken onder Documenten, bovenaan deze pagina.

De in het plan beschreven activiteiten moeten uiterlijk 30 augustus 2025 zijn uitgevoerd.

Berekenen leerlingendaling

De verwachte leerlingendaling in de regio kan op twee manieren worden berekend.

Prognosecijfers van DUO

De prognosecijfers tonen het aantal leerling van alle vo-scholen in Nederland. De cijfers worden getoond op het niveau van de hoofdvestiging. Dit betekent dat de leerlingen van vestigingen in andere gemeenten worden meegeteld bij de gemeente van de hoofdvestiging.

Rekenvoorbeeld

  • Selecteer een referentiejaar tussen 2015 en 2020, bijvoorbeeld 2018.
  • Tel de leerlingaantallen van alle hoofdvestigingen in een gemeente bij elkaar op.
  • Doe hetzelfde voor de leerlingaantallen 5 jaar later dan het referentiejaar, in dit voorbeeld 2023.
  • Herhaal dit voor alle gemeenten waarmee u een regio wilt vormen.
  • Tel alle leerlingaantallen uit 2018 bij elkaar op en doe hetzelfde voor 2023.
  • Verminder de som van het aantal leerlingen van 2018 met de som van het aantal leerlingen in 2023, deel dit door het aantal leerlingen in 2018 en vermenigvuldig dit met 100.
  • Om in aanmerking te komen voor subsidie moet het percentage 10% of hoger zijn.

Cijfers basisgeneraties van de VO-raad

Deze cijfers tonen per gemeente het aantal inwoners van een bepaalde leeftijd die in het bevolkingsregister staan ingeschreven.

Rekenvoorbeeld

  • Selecteer een referentieleeftijd tussen 12 en 17 jaar, bijvoorbeeld 15.
  • Tel het aantal 15-jarigen van alle gemeenten waarmee u een regio wilt vormen bij elkaar op.
  • Doe hetzelfde voor het aantal kinderen dat 5 jaar jonger is dan de referentieleeftijd, in dit voorbeeld 10-jarigen.
  • Verminder de som van alle 15-jarigen met de som van alle 10-jarigen, deel dit door de som van alle 15 jarigen en vermenigvuldig dit met 100.
  • Om in aanmerking te komen voor subsidie moet het percentage 10% of hoger zijn.

Een gecombineerde tool van beide berekeningsmethoden vindt u op deze webpagina van de VO-raad.

Hoogte subsidie

Vanaf 2021 is in totaal € 22,7 miljoen beschikbaar voor de ingediende plannen. Per plan kan maximaal € 700.000 aan subsidie worden aangevraagd.

De plannen worden namens de minister beoordeeld door een onafhankelijke beoordelingscommissie. Mocht het subsidieplafond worden bereikt, dan zal de minister de plannen toekennen op basis van een rangschikking die door de commissie is opgesteld.

Subsidie aanvragen

U kunt vanaf 15 december 2020 tot en met 31 januari 2021 een aanvraag indienen.

Meer informatie

Alle informatie staat in de subsidieregeling. Bekijk ook de factsheet. Heeft u vragen over uw subsidieaanvraag of over de regeling? Neem dan contact met ons op.

U kunt ook kijken op Rijksoverheid.nl voor meer informatie over de aanpak leerlingendaling. Daarnaast kunt u voor hulp, advies en (in specifieke gevallen) financiële ondersteuning ook terecht bij het kernteam accountmanagers leerlingendaling via LLD@minocw.nl.